Biến chứng hạ đường huyết ở người có bệnh đái tháo đường: Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí an toàn tại nhà

Hạ đường huyết (đường trong máu giảm quá thấp) là một trong những tình huống cấp cứu thường gặp nhất ở người có bệnh đái tháo đường (tiểu đường). Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, hạ đường huyết có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm

Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn và người thân cách nhận biết sớm các dấu hiệu tụt đường huyết và các bước xử trí chuẩn y khoa ngay tại nhà

1. Hạ Đường Huyết Là Gì? Các Mức Độ Cần Chú Ý

Bình thường, chỉ số đường huyết an toàn lúc đói dao động khoảng 80 – 130 mg/dL. Hạ đường huyết xảy ra khi lượng đường trong máu giảm xuống dưới 70 mg/dL.

Hạ đường huyết được chia thành các cấp độ:

• Mức độ nhẹ đến trung bình: Chỉ số đường huyết từ 54 đến 70 mg/dL (hoặc dưới 54 mg/dL nhưng người bệnh vẫn còn tỉnh táo).

• Mức độ nặng (Cấp cứu): Đường huyết giảm rất thấp, người bệnh bị rối loạn nhận thức, lơ mơ, ngất xỉu hoặc co giật, không thể tự chăm sóc bản thân và cần sự hỗ trợ khẩn cấp.

2. Dấu Hiệu Nhận Biết Hạ Đường Huyết

Khi lượng đường trong máu sụt giảm, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu cảnh báo. Người bệnh và gia đình cần đặc biệt lưu ý:

Dấu hiệu nhẹ đến trung bình (Người bệnh còn tỉnh táo)

• Run tay chân, vã mồ hôi lạnh, cảm giác cào ruột

• Tim đập nhanh, hồi hộp, cảm giác lo âu

• Chóng mặt, hoa mắt, đau đầu, choáng váng

• Cảm giác đói cồn cào

Dấu hiệu nặng (Cực kỳ nguy hiểm)

• Lú lẫn, nói nhảm, phản ứng chậm chạp

• Tay chân yếu sức, không thể tự cầm nắm hay đi lại

• Co giật

• Ngất xỉu, mất ý thức, hôn mê

3. Quy Tắc “15 – 15”: Cách Tự Xử Lý Nhanh Khi Hạ Đường Huyết Nhẹ

Nếu bạn vẫn còn tỉnh táo và đo đường huyết dưới 70 mg/dL, hãy áp dụng ngay Quy tắc 15 – 15:

Bước 1: Nạp 15 gram đường nhanh

Ăn hoặc uống ngay một trong các lựa chọn sau:

• ½ ly (khoảng 120 ml) nước hoa quả, nước ngọt có đường, hoặc nước trà đường (không dùng loại dành cho người ăn kiêng)

• 1 muỗng canh (15 ml) đường, mật ong, hoặc siro

• 3 – 4 viên kẹo ngọt

Bước 2: Chờ 15 phút và kiểm tra lại

• Nghỉ ngơi và đo lại đường huyết sau 15 phút

• Nếu đường huyết vẫn dưới 70 mg/dL: Lặp lại Bước 1 (ăn/uống thêm 15g đường) và chờ tiếp 15 phút để đo lại

• Nếu đường huyết đã trên 70 mg/dL:

  • Nếu sắp đến bữa ăn chính: Ăn bữa chính như bình thường

  • Nếu còn lâu mới đến bữa ăn chính: Ăn thêm một món ăn nhẹ chứa đạm và tinh bột để giữ đường huyết ổn định, tránh bị tụt trở lại

4. Xử Trí Hạ Đường Huyết Nặng (Khi Người Bệnh Lơ Mơ Hoặc Ngất Xỉu)

Khi người bệnh bị hạ đường huyết nặng, mất ý thức hoặc không thể nuốt, TUYỆT ĐỐI KHÔNG nhét thức ăn, nước uống hay đổ nước đường vào miệng vì có thể gây sặc vào đường thở, dẫn đến tử vong

Hướng dẫn dành cho người nhà / người chăm sóc:

1. Đặt người bệnh nằm nghiêng: Nếu người bệnh bất tỉnh, hãy đặt nằm nghiêng sang một bên để tránh bị nghẹt thở nếu có nôn ói

2. Tiêm thuốc hạ đường huyết (nếu có sẵn và đã được bác sĩ hướng dẫn):

   • Trong trường hợp bệnh nhân có tiền sử hạ đường huyết và đã được bác sĩ kê đơn và hướng dẫn xử trí tự tiêm thuốc hạ đường huyết

   • Người nhà cần hỏi bác sĩ điều trị để được kê đơn dự phòng thuốc tại nhà và học cách sử dụng

3. Gọi cấp cứu (115) ngay lập tức: Gọi cấp cứu ngay sau khi đã xử trí ban đầu hoặc khi thấy người bệnh có biểu hiện bất tỉnh, co giật

5. Lời Khuyên Giúp Phòng Ngừa Hạ Đường Huyết

• Túi cấp cứu hạ đường huyết: Luôn mang theo người viên kẹo ngọt hoặc hộp nước trái cây nhỏ

• Ăn uống đúng giờ: Không bỏ bữa, đặc biệt là sau khi đã tiêm insulin hoặc uống thuốc hạ đường huyết

• Đo đường huyết thường xuyên: Dùng máy đo đường huyết cá nhân hoặc thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM)

• Hướng dẫn người thân: Chia sẻ cho người nhà, đồng nghiệp biết các dấu hiệu nhận biết hạ đường huyết và vị trí để thuốc cấp cứu

• Thăm khám bác sĩ: Luôn tuân thủ liều lượng thuốc được kê và trao đổi với bác sĩ nếu thường xuyên bị tụt đường huyết.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị để có phác đồ chăm sóc và dự phòng hạ đường huyết phù hợp nhất với bản thân.

Tài liệu tham khảo:

1. Low Blood Glucose (Hypoglycemia) | ADA